Is een poligraaf echt zo efficiënt? De politie gebruikt ze nog steeds als extra drukmiddel, maar in sommige landen worden ze als niet legaal beschouwd. Ondanks dat ze niet altijd vertellen of je al dan niet liegt, zijn leugendetectors niet volledig nutteloos. De poligraaf, de meest voorkomende leugendetector, werkt in de veronderstelling dat een lichaam anders gaat reageren door de stress van het liegen. Het gaat reacties meten zoals veranderingen in de huid, de hartslag, de bloeddruk en de ademhaling terwijl er een reeks van vragen wordt gesteld aan de ondervraagde. Het vragenproces zelf kan verschillende vormen aannemen. Een van de eerste technieken die gebruikt werd, was de relevant - irrelevant techniek waarbij een mengeling van vragen gesteld werd zoals “Heeft u xxxx vermoord?”, afgewisseld met vragen zoals “Is het vandaag dinsdag?”. Het probleem hierbij was dat de ondervraagde soms zo zenuwachtig was dat ook de gemakkelijke vragen fout beantwoord werden.

Een tweede techniek is deze van de vergelijkingsvragen. Hierbij gaat men vragen stellen die allemaal verband houden met het onderwerp waarvan iemand beschuldigd wordt. Zo zal bijvoorbeeld in een seksueel getinte zaak eerst een controlevraag gesteld worden die de persoon in verlegenheid gaat brengen zoals “Heeft u ooit een seksuele daad uitgevoerd waarover u zich schaamt?”, afgewisseld met vragen die dichter bij de eigenlijke zaak aanleunen. Het idee er achter is dat de onschuldige een grotere reactie zal vertonen op de controlevraag, terwijl de schuldige een grotere reactie zal vertonen op de vragen die bij de zaak aanleunen.

De schuldige kennis testmethode is een methode om te ontdekken of een persoon een reactie vertoont op inside informatie, informatie die enkel gekend en geweten is door personen die meer weten van de zaak. Zo kunnen eventuele verdachten een lijst van foto’s van vuurwapens getoond worden en gaat men kijken hoe een verdachte gaat reageren op de foto van het moordwapen.

Leugendetectors worden niet alleen in het politiemilieu gebruikt, maar soms ook door werkgevers die eventuele werknemers willen testen.

Maar werkt een leugendetector nu echt? Waarschijnlijk het meest complete rapport en de meest complete studie met betrekking tot de poligraaf nauwkeurigheid is deze van de Nationale Academie van Wetenschappen in Amerika uit 2003. Na 57 leugendetector studies concludeerden ze een nauwkeurigheid van 85 procent. Uit de testen bleek ook dat het mogelijk is om je gevoelens te maskeren en zo de leugendetector te misleiden. De truc is om uw stress zo te beheersen dat er geen abnormale reacties optreden.

Waarom dan leugendetectors gebruiken? Deels omdat ze mensen zo kunnen intimideren dat ze tot bekentenissen overgaan en om een indruk te geven dat de waarheid wel achterhaald zal worden. Met andere woorden: een soort van theateropvoering om iemand onder druk te zetten.

Men is wel continu op zoek naar verbeteringen van de leugendetector om hem zo als 100% bewijsmateriaal te kunnen gebruiken. Zo is men nu bezig met het testen van fMRI of functionele magnetische resonantie. Deze methode gaat de hersenen scannen tijdens een ondervraging en kijken welke gebieden van de hersenen actief zijn tijdens een ondervraging. Deze methode zijn nog in onderzoek, maar zullen meer dan waarschijnlijk hun weg vinden in de leugendetector wereld.